ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN HUKUKİ SORUMLULUKLARI VE İBRALARI

Dr. Soner ALTAŞ

21 Ekim 2023

OSB Yönetim Kurulunun Yapısı

Organize sanayi bölgesinde (OSB) yasal olarak bulunması gereken organlardan birisi yönetim kuruludur.

OSB Yönetim Kurulunun Üye Sayısı

Müteşebbis heyetin görevinin devam ettiği OSB’lerde yönetim kurulu, müteşebbis heyetin en az dördü kendi üyeleri arasından olmak üzere seçeceği 5 üyeden oluşur. Müteşebbis heyetin görevinin sona erdiği genel kurula geçen OSB’lerde ise, genel kurul tarafından karar alınması şartı ile yönetim kurulu üye sayısı en az 5 en fazla 11 üyeli olarak belirlenebilir.

OSB Yönetim Kurulunun Görevleri

Yönetim kurulu, kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü, ana sözleşme ve benzeri düzenlemeler ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı talimatları çerçevesinde OSB’nin sevk ve idaresini yürütmek, gelişmesi için her türlü tedbiri almak ve Bakanlığa karşı taahhüt ve sorumluluklarını yerine getirmek ile sorumludur.

OSB Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğu

4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’nun 22’nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, yönetim kurulu üyeleri, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludurlar.

OSB Uygulama Yönetmeliğinin 24’üncü maddesinin ikinci fıkrasında da yönetim kurulu üyelerinin kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemeler ile kendilerine verilen görevleri hiç veya gereği gibi yapmamalarından ve kendi kusurlarından doğan zararlardan sorumlu oldukları hükmüne yer verilmiştir.

Hukuki sorumluluk olarak adlandırılan bu sorumluluk türünde, yönetim kurulu üyeleri, hukuka aykırı ve kusurlu davranışları ile OSB’ye verdikleri zararı tazmin etmek durumunda kalırlar.

OSB Yönetim Kurulu Üyelerinin İbrası

OSB yönetim kurulu üyelerinin hukukî sorumlulukları ibra ile ortadan kaldırılabilir. Kelime olarak “aklama, temize çıkarma” demek olan ibra, yönetim kurulu üyelerinin yapmış oldukları işlemlerden dolayı OSB zarara uğramış olsa dahi, OSB’nin ve katılımcıların bu duruma razı olduğu ve yönetim kurulu üyelerinin sorumluluklarına gitmeyeceği anlamına gelir.

Ancak, ibranın olumlu sonuç doğurabilmesi için, usulüne uygun bir şekilde alınması gerekir.

OSB yönetim kurulu üyeleri hakkında ibra kararı almaya yetkili organ, ibranın türleri, hukuki sorumluluk davasına etkileri ile reddi halinde OSB yönetim kurulu üyelerinin başvurabilecekleri yollar aşağıda detaylı olarak izah edilmiştir.

1.İbra Kararını Alacak Organ

Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 23’üncü maddesinin 1/ö bendi uyarınca, OSB’nin yönetim kurulu üyelerinin ibra edilmesi, müteşebbis heyet ile genel kurulun devredilemez görev ve yetkilerindedir.

Bu bağlamda, OSB yönetim kurulu üyelerinin ibrasına ilişkin karar, müteşebbis heyetin görevinin devam ettiği OSB’lerde müteşebbis heyet; müteşebbis heyetin görevinin sona erdiği genel kurula geçen OSB’lerde ise sadece genel kurul tarafından alınabilir.

2. İbranın Türleri

İbra, kararı açık veya örtülü olabilir. Müteşebbis heyet veya genel kurulun gündeminde yönetim kurulu üyelerinin ibralarına ilişkin açık bir gündem maddesi bulunuyor ise, bu gündem maddesine göre ibra kararı alınması “açık ibra” olarak kabul edilir. Genel kurula geçen OSB’nin her yıl yapılması zorunlu olan olağan genel kurul toplantılarında alınan ibra kararı bu şekildedir. Bu ibra türü, aynı zamanda “genel ibra” olarak da adlandırılır.

Müteşebbis heyet veya genel kurul ibra kararının kapsamını üye, konu veya süre bakımından da sınırlayabilir ki, bu şekilde alınan ibra kararına ise “özel ibra” denilir. Örneğin, genel kurul, yönetim kurulu üyelerinden bazılarını ibra edip diğerlerini etmeyebilir ya da ibranın kapsamını hesap döneminin belirli bir kısmıyla sınırlandırabilir.

3. İbra Kararında Oy Kullanamayacak Kişiler

İbraya ilişkin olarak dikkat edilmesi gereken konulardan birisi, aynı zamanda oy hakkına sahip olan yönetim kurulu üyeleri ile OSB’ye iş yapan katılımcıların oydan yoksunluklarıdır.

OSB Uygulama Yönetmeliğinin 19/4 maddesi uyarınca, yönetim kurulu başkan ve üyeleriyle OSB’nin işlerinin yürütülmesine herhangi bir şekilde katılmış olanlar, yönetim kurulunun ibrasına ait genel kurul kararlarında oylamaya katılamaz.

4. İbra Etme Kararının Sorumluluk Davasına Etkisi

OSB, organları olan müteşebbis heyet veya genel kurul aracılığıyla aldığı ibra etme kararıyla, karar sırasında bilinen bütün işlem ve faaliyet konularında, yönetim kurulu üyelerini sorumluluktan kurtardığını ve bu konularda herhangi bir alacağının olmadığını ve dava da açmayacağını beyan etmiş sayılır.

Böylece, OSB müteşebbis heyetinin veya genel kurulunun, yönetim kurulu üyelerini ibra etme kararı, ibranın kapsadığı açıklanan maddî olaylara ilişkin olarak, yönetim kurulu  üyeleri hakkında hukuki sorumluluk (tazminat) davası açma hakkını ortadan kaldırır.

5. OSB Yönetim Kurulu Üyelerinin İbra Edilmemesi Halinde Yapılacak İşlemler

• OSB yönetim kurulu üyelerinin ibra edilmemesi halinde, bu üyelerin görev süreleri sona ermiş sayılır ve müteşebbis heyetin/genel kurulun gündemine seçim maddesi ilave edilmiş sayılarak yönetim kurulu üyelerinin yeniden seçimi yapılır.
• Ayrıca, ibra edilmemeye dayanak teşkil eden hususların incelenmesi amacıyla bir “hesap tetkik komisyonu” oluşturulur veya yeni seçilecek denetim kurulu, hesap tetkik komisyonu olarak görevlendirilir.
• Hesap tetkik komisyonu, raporunu en geç 3 ay içinde yapılacak olağanüstü genel kurulda üyelerin bilgi ve onayına sunar. Ayrıca, söz konusu raporun bir nüshası ibra edilmeyen yönetim kuruluna verilerek savunma hakkı sağlanır.
• Yukarıda belirtilen aşamalar tamamlandıktan sonra, hukuki sorumluluk davası açılması hususu ayrı bir gündem maddesi olarak genel kurulun tasvibine sunulur. Çünkü, ibra edilmeyen yönetim kurulu üyeleri aleyhine hukuki sorumluluk davası açılabilmesi için bu konuda genel kurulda karar alınmış olması gerekir.
• Hesap tetkik komisyonunun raporunda konusu suç teşkil eden bir tespitin yapılması halinde, denetim kurulu, yönetim kurulu üyeler hakkında ayrıca suç duyurusunda da bulunur.

6. İbra Edilmeyen Yönetim Kurulu Üyelerinin Başvuru Yolları

Yönetim kurulu üyeleri, ibraları hususunu genel kurulun gündemine alıp katılımcıların onayına sunmuş, ancak katılımcılar, ibra etmeme yönünde bir karar almış olabilirler. Ya da genel kurul, yönetim kurulu üyeleri arasında ayrım yapıp, bazı üyeleri ibra ederken, diğerlerini ibra etmeme kararı almış da olabilir.

Her şeyden önce, genel kurulun ibra etmeme yönündeki kararının haklı bir sebebe dayanması ve iyi niyet kurallarına uygun olması gerekir.

Katılımcıların genel kurul olarak OSB yönetim kurulu üyelerini keyfi olarak ibra etmemeleri halinde, ibra edilmeyen yönetim kurulu üyeleri tarafından genel kurul kararı aleyhine iptal davası açma yoluna başvurulabilir.

OSB Uygulama Yönetmeliğinin 22’nci maddesi uyarınca, kararların yerine getirilmesi, şahsi sorumluluğunu gerektiren yönetim kurulu üyelerinden her biri,  kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve ana sözleşmede belirtilen hususlara ve iyi niyet esaslarına aykırı olan genel kurul kararları aleyhine, toplantı tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açma hakkına sahiptir. Üç aylık süre hak düşürücü süre olduğundan, bu sürenin geçirilmemesi gerekir.

OSB Yönetim Kurulu Üyelerine Önerimiz

İstemeden de olsa kusurlarıyla bölgenin zararına sebebiyet veren OSB yönetim kurulu üyelerinin, genel kurul toplantısının gündemine ibra hususunu almaları önerilir. Genel kurul toplantısında ibra maddesi görüşülürken de, genel bir ibra talebi yerine;

• Varsa oluşan zararın tutarını, sebeplerini ve bu konudaki iyi niyetlerini açıkça katılımcıların bilgisine sunmaları,
• İbra kararının bu hususlar dairesinde müzakere edilerek alınmasını temin etmeleri
• Toplantı tutanağına müzakere edilen hususların açıkça yazılmasını sağlamaları,

ileride ortaya çıkacak uyuşmazlıklarda yahut aleyhlerine açılacak davalarda kendilerine çok önemli faydalar sağlayacaktır.