ANONİM ŞİRKETTE PAYSAHİPLERİNİN VE YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN ŞİRKETE BORÇLANMA YASAĞI VE CEZASI
Dr. Soner ALTAŞ
21 Ağustos 2015
Şirkete Borçlanma Yasağı
Bilindiği üzere, 6762 sayılı eski Ticaret Kanunu’nda anonim şirket pay sahiplerinin ve yönetim kurulu üyelerinin şirkete borçlanmasını yasaklayan bir hüküm yer almamakta idi. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda ise anonim şirket pay sahiplerinin ve yönetim kurulu üyelerinin şirkete borçlanmasını yasaklamıştır. Bu yasak, anonim şirket pay sahipleri ile yönetim kurulu üyelerini ve yakınlarını doğrudan ilgilendirmektedir.
Anonim Şirket Ortaklarının Borçlanma Yasağı
Şöyle ki, anonim şirket pay sahipleri, Kanunun aradığı iki şart da mevcut ise şirketten borç para çekebilecektir; bu şartlar yok ise borçlanma yasağı ihlal edilmiş sayılacak ve ilgililerin cezalandırılması yoluna gidilecektir.
Bu şartlardan birincisi; pay sahibinin sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmesidir.
İkincisi ise, şirketin geçmiş yıl zararları varsa, serbest yedek akçelerle kârı toplamının bu zararları karşılayacak düzeyde olmasıdır.
Anonim Şirket Ortaklarının Borçlanma Yasağına Aykırılığın Cezası
TTK, anılan yasağa aykırılık halinde, cezanın “pay sahiplerine borç verenlere” uygulanması öngörülmüştür. Yani, sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmediği ve şirketin serbest yedek akçelerle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olmadığı halde pay sahiplerine şirket varlığından borç verenlere, 6.000 TL’den 73.000 TL’ye kadar adlî para cezası verilecektir.
Yönetim Kurulu Üyelerinin ve Yakınlarının Şirkete Borçlanma Yasağı
TTK’da yönetim kurulu üyeleri için de şirkete borçlanma yasağı getirilmiştir. Buna göre, pay sahibi olmayan yönetim kurulu üyeleri ile yönetim kurulu üyelerinin pay sahibi olmayan eşlerinin, alt ve üst soyundan yahut üçüncü derece dâhil üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarından birinin, yani çocukları, torunları, annesi/babası, kayınpederi/kayınvalidesi, kendisinin ve eşinin büyükannesi/büyükbabası, kardeşi, kayını, baldızı, görümcesi, amcası, halası, dayısı, teyzesi, yeğenlerinin şirkete nakit olarak borçlanmaları; bu kişiler için şirketin kefalet, garanti, teminat vermesi, sorumluluk üstlenmesi, bunların borçlarını devralması yasaklanmıştır; ayın olarak borçlanmaları ise yasak dışında tutulmuştur.
Pay sahibi olan yönetim kurulu üyeleri ise, sermaye taahhütlerinden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmişler ve şirketin serbest yedek akçelerle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde ise şirkete borçlanabileceklerdir. Yönetim kurulu üyelerinin şirkette pay sahibi olan yakınları da, sermaye taahhütlerinden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmişler ve şirketin serbest yedek akçelerle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde ise şirkete nakit borçlanabileceklerdir.
Yönetim Kurulu Üyelerinin ve Yakınlarının Şirkete Borçlanma Yasağına Aykırılığın Cezası
Bu yasaklara rağmen, yönetim kurulu üyeleri ile yönetim kurulu üyelerinin pay sahibi olmayan yakınlarının şirkete nakit olarak borçlanmaları; bu kişiler için şirketin kefalet, garanti, teminat vermesi, sorumluluk üstlenmesi, bunların borçlarını devralması durumunda, 6.000 TL’den 73.000 TL’ye kadar adlî para cezası gündeme gelecektir.
Önerimiz
Bu yönüyle, şirkete borçlanma yasağı, gerek anonim şirket pay sahipleri gerek yönetim kurulu üyeleri tarafından bilinmesi ve dikkat edilmesi gereken önemli bir konudur.