Limited Şirketlerde Ortakların Ek Ödeme Yükümlülüğünün Şartları, Usulü, Tutarı ve İadesi
Limited ortaklıkta ek ödeme yükümlülüğü nedir? Ortaklardan ilave ödemede bulunmaları hangi şartlarda istenir, kim talep eder, tutarı ne kadardır ve geri verilebilir mi? Bu soruların cevapları, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)’ya göre tüm yönleriyle açıklanmıştır.
Limited şirket ortakları, şirket sözleşmesinde açıkça düzenlenmiş olması ve kanunda sayılan şartların gerçekleşmesi hâlinde, esas sermaye payı bedeli dışında ilave ödeme yapmakla yükümlü tutulabilir.
Ek ödeme, yalnızca şirkete karşı ve nakdî olarak yerine getirilir; tutarı ise kural olarak ortağın esas sermaye payının itibarî değerinin en fazla iki katı olabilir.
1.Limited Şirketlerde Ek Ödeme Yükümlülüğüne Genel Bakış
Limited şirket, ortaklarından ayrı ve bağımsız bir tüzel kişiliğe sahiptir. Bu nedenle, şirket borçlarından esas olarak şirket tüzel kişiliği sorumludur.
Ortaklar;
- şirket borçlarından kural olarak sorumlu olmayıp,
- yalnızca taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle
- ve şirket sözleşmesinde öngörülmüşse ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür.
Sermaye koyma borcunu yerine getiren ortak, bu ölçüde sorumluluktan kurtulur.
Ancak, finansal yönden kötü duruma düşen ve bilânço açığı bulunan limited şirkete destek amacıyla ortaklardan ek ödeme yükümlülüğü talep edilebilir.
Ek ödeme;
- kişisel sorumluluğa benzer görünmekle birlikte,
- alacaklılara karşı değil, şirkete karşı söz konusudur.
Bu yönüyle dışa değil, içe dönük bir yükümlülüktür.
Başlangıçta bilânço açıklarını kapatmaya yönelik bir araç olan ek ödeme, daha sonra kanunda yer alan düzenleme ile yalnızca bilânço açığıyla sınırlı olmaktan çıkarılmış ve şirketin faaliyetlerini sürdürebilmesine imkân tanıyan bir finansman aracı hâline getirilmiştir.
2.Ek Ödeme Yükümlülüğü Getirmenin Şartları
Ek ödeme yükümlülüğü, yalnızca şirket sözleşmesiyle öngörülebilir.
Şirketin kuruluşu sırasında
Şirket kuruluşunda sözleşmede ek ödeme düzenlenmişse, sözleşme kurucuların tamamı tarafından imzalandığından, tüm kurucu ortakların bu yükümlülüğü kabul ettiği kabul edilir.
Kuruluştan sonra
Şirket sözleşmesinde başlangıçta ek ödeme hükmü yoksa ve sonradan getirilecekse;
- bütün ortakların oybirliği ile karar alınması gerekir.
Aynı kural, ek ödeme yükümlülüğünün artırılması için de geçerlidir.
Ek ödeme talep edilebilmesi için ayrıca aşağıdaki hâllerden biri bulunmalıdır:
a) Şirket esas sermayesi ile kanunî yedek akçeler toplamının şirket zararını karşılayamaması,
b) Bu araçlar olmadan şirketin faaliyetlerine gereği gibi devam edememesi,
c) Şirket sözleşmesinde tanımlanmış ve özkaynak ihtiyacı doğuran başka bir hâlin gerçekleşmiş olması.
➡️ Sonuç olarak;
ek ödeme talep edilebilmesi için;
- hem şirket sözleşmesinde açık hüküm bulunmalı,
- hem de yukarıdaki şartlardan en az biri gerçekleşmiş olmalıdır.
Bu şartlar yoksa, ortaklardan ek ödeme istenemez.
3.Ek Ödeme Talebinin Usulü ve Süresi
Şartları oluşmuşsa ek ödemeler;
müdür veya müdürler kurulu tarafından talep edilir.
Bu konuda ayrıca genel kurul kararı alınmasına gerek yoktur.
Ortak şirketten ayrılırsa ne olur?
Ek ödeme yükümlülüğü, kural olarak, ortağın şirketten ayrılmasıyla sona erer.
Çünkü bu yükümlülük paya bağlıdır.
Ancak;
ortağın ayrılmasının tescilinden itibaren iki yıl içinde şirket iflâs ederse, ayrılan eski ortaktan da ek ödeme istenebilir.
4.Ek Ödemenin Şekli ve Azamî Tutarı
Ek ödeme yükümlülüğü yalnızca;
nakdî ödeme şeklinde yerine getirilir.
Ortaklardan;
- aynî yardım veya başka bir edim talep edilemez.
Azamî tutar
Ek ödeme yükümlülüğü;
- şirket sözleşmesinde,
- esas sermaye payını esas alan belirli bir tutar olarak öngörülebilir
- ve bu tutar, esas sermaye payının itibarî değerinin iki katını geçemez.
Buna göre;
bir ortağın esas sermaye payının itibarî değeri 5.000 TL ise, bu ortaktan en fazla 10.000 TL ek ödeme istenebilir.
Şirket sözleşmesinde tutar belirtilmemişse
Şirket sözleşmesinde yalnızca;
“Ortaklar, esas sermaye payı bedeli dışında ek ödeme ile de yükümlüdür.”
şeklinde bir hüküm varsa, ortağın ek ödeme yükümlülüğü;
esas sermaye payının itibarî değerinin iki katına kadar olabilir.
Şirket sözleşmesinde daha düşük bir sınır varsa
Şirket sözleşmesinde;
ek ödeme tutarının bir katla sınırlandığı açıkça yazılmışsa, bu durumda iki kat istenemez; sözleşmedeki sınıra uyulur.
Ortaklar arasında müteselsil sorumluluk var mı?
Hayır.
Her ortak;
- yalnızca kendi payına düşen ek ödemeden sorumludur.
Ek ödeme yükümlülüğünü yerine getiren ortak, bu yükümlülük bakımından sorumluluktan kurtulur.
5.Ek Ödeme Yükümlülüğünün Kaldırılması
Ek ödeme yükümlülüğü;
esas sermaye ile kanunî yedek akçeler toplamının zararları tamamen karşılaması hâlinde, yani bilânço açığı ortadan kalktığında kaldırılabilir.
Ek ödeme yükümlülüğünün kaldırılması veya azaltılması;
ancak şirket sözleşmesinin değiştirilmesi ile mümkündür.
Bu işlemlerde, esas sermayenin azaltılmasına ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.
6.Yapılan Ek Ödemelerin Ortaklara Geri Verilmesi
Ek ödemeler;
- şirkete karşılıksız verilen bir sermaye değil,
- geçici zararı gidermeye yönelik bir finansman aracıdır.
Şirketin mali durumu düzelmiş ve ek ödemelere duyulan ihtiyaç sürekli biçimde ortadan kalkmışsa, ek ödemelerin şirkette tutulması hem amaca hem de bu yükümlülüğün niteliğine aykırı olur.
Bu nedenle;
yerine getirilmiş bulunan ek ödemelerin, kısmen veya tamamen ortaklara geri verilmesine izin verilmiştir.
Ancak geri ödeme için özel bir şart vardır!
Ek ödemelerin geri verilebilmesi için;
geri verilecek tutarın,
serbestçe kullanılabilecek yedek akçeler ve fonlardan karşılanabilir olması gerekir.
Fon kavramı
Kanunda fonların kapsamı açıkça tanımlanmamış; bu husus mevzuat, öğreti ve yargı kararlarına bırakılmıştır.
Ek ödemelere faiz ödenir mi?
Hayır.
Ek ödemeler için;
- ortaklar şirkete karşı faiz talep edemez,
- şirket de ortaklara faiz ödeyemez.
Limited şirket genel kurul toplantı tutanağı hakkında daha detaylı bilgi edinmek için diğer blog yazılarımıza bakabilir veya Türkiye’nin ilk ve tek Şirketler Hukuku ile Organize Sanayi Bölgeleri Hukuku Bilgi Sistemi olan Tacirsoft Hukuk Bilgi Sistemi’ni de yakından inceleyebilir ve üye olabilirsiniz. Ayrıca, dilerseniz Kurucumuz Dr. Soner Altaş’ın eserlerine göz atabilirsiniz. Hizmetlerimizden yararlanmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. 25 yılı aşan uzmanlık, bilgi birikimi ve tecrübemiz ile yanınızdayız.